Naruszenie dóbr osobistych – co zrobić w takiej sytuacji?

Na wstępie należy wyjaśnić, iż dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa. Zgodnie bowiem z art. 23 kc: „Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.”

Katalog dóbr osobistych wskazany w przywołanym powyżej przepisie ma charakter otwarty, co oznacza, iż obok dóbr osobistych, jakie zostały wymienione przez ustawodawcę w przepisie istnieją również inne.

Co zatem należy zrobić w przypadku zaistnienia stanu zagrożenia naszego dobra osobistego lub w sytuacji, gdy dochodzi do jego naruszania? Środki ochrony dóbr osobistych zostały przewidziane w art. 24 kc, jednak należy zwrócić uwagę, iż skorzystanie z przewidzianych w tym przepisie roszczeń jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy działania naruszyciela są bezprawne.

W przypadku zaistnienia stanu zagrożenia naruszeniem dóbr osobistych możemy skorzystać ze środków ochrony mających charakter prewencyjny. W takiej sytuacji zasadnym byłoby wystąpienie z roszczeniem o zaniechanie tego działania.

Natomiast w razie dokonanego naruszenia dobra osobistego, osoba poszkodowana może żądać, aby sprawca naruszenia dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności poprzez złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (np. poprzez zamieszczenie sprostowania nieprawdziwych informacji, czy przeprosin).

Warto również zwrócić uwagę, iż możliwym jest dochodzenie z niemajątkowymi środkami ochrony dóbr osobistych kumulatywnie roszczeń o charakterze majątkowym, tj. odszkodowania, zadośćuczynienia lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany przez siebie cel społeczny.

Przesłankami dochodzenia wskazanych powyżej roszczeń są: istnienie zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego oraz bezprawność dokonanego lub grożącego naruszenia, tj. zachowanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego (tak stwierdził Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 25 października 1982  r. sygn. akt I CR 239/82).  Istotnym jest, iż przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie.

W doktrynie prawa cywilnego przyjmuje się, iż ocena faktu naruszenia dóbr osobistych ma charakter obiektywny. W tym miejscu wartym powołania jest wyroki Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt: V CSK 19/10, zgodnie z którym: „Odwołanie się przy ocenie, czy doszło do naruszenia czci, godności i dobrego imienia powoda, do kryteriów obiektywnych oznacza uwzględnienie opinii występującej w społeczeństwie, a nie reakcji społeczeństwa na konkretne zachowania pozwanego.”

Wszystkie kategorie

Małgorzata Stachura

Radca Prawny

E-mail mstachura@kancelariastachura.pl

Tel: 662 452 482